Nënshkrimi i Memorandumit të Mirëkuptimit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për uljen e tensioneve në rajonin e Gjirit Persik ka rritur shpresat për stabilitet në një nga rrugët detare më të rëndësishme të botës. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se situata në Ngushticën e Hormuzit mbetet ende larg normalizimit të plotë.
Sipas një raporti të ri të kompanisë së menaxhimit të riskut EOS Risk Group, marrëveshja e arritur më 17 qershor shënon vetëm fillimin e një periudhe 60-ditore negociatash mes palëve, gjatë së cilës do të përcaktohen kushtet e një marrëveshjeje përfundimtare.
Memorandumi parashikon ndërprerjen e armiqësive mes SHBA-së, Iranit, Izraelit dhe Hezbollahut, si dhe hapjen graduale të Ngushticës së Hormuzit për transportin ndërkombëtar. Megjithatë, sipas raportit, mungesa e udhëzimeve të qarta nga autoritetet iraniane për mënyrën e funksionimit të tranziteve detare vazhdon të krijojë pasiguri për industrinë globale të transportit.
EOS thekson se, ndonëse disa anije transportuese të gazit natyror të lëngshëm (LNG), cisterna nafte dhe anije transporti automjetesh kanë rifilluar kalimet nëpër zonë, trafiku mbetet dukshëm më i ulët se nivelet normale.
Kompania vëren se operatorët detarë po tregojnë kujdes të madh, duke përdorur kryesisht korridoret e miratuara nga autoritetet iraniane dhe duke shmangur lëvizjet e pakoordinuara. Gjithashtu, një pjesë e anijeve kanë riaktivizuar sistemet e identifikimit AIS, një sinjal pozitiv për transparencën e lundrimit, por praktika nuk është ende e përhapur në të gjithë flotën ndërkombëtare.
Sipas raportit, profili i përgjithshëm i rrezikut në rajon mbetet i lartë. Edhe pse Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar (JMIC) ka ulur nivelin e kërcënimit nga “Kritik” në “I Thellë”, ekspertët theksojnë se forcat ushtarake të vendeve të përfshira vazhdojnë të jenë të pranishme në zonë dhe se rreziku nga minat detare dhe incidentet e mundshme nuk është eliminuar.
EOS rekomandon që kompanitë e transportit detar të vazhdojnë të trajtojnë Ngushticën e Hormuzit si një zonë me rrezik të lartë operacional. Operatorëve u sugjerohet të shtyjnë tranzitet kur është e mundur dhe të ndjekin me rigorozitet udhëzimet e autoriteteve kompetente dhe agjencive të sigurisë.
Raporti nënvizon se rikthimi i besimit të tregut do të varet jo nga deklaratat politike, por nga kalime të vazhdueshme dhe të sigurta të anijeve për një periudhë të gjatë kohore. Nëse muajt e ardhshëm kalojnë pa incidente ushtarake apo ndërhyrje në lundrim, pritet që trafiku detar të rritet gradualisht dhe kostot e sigurimit të ulen.
Ndërkohë Emmanuel Macron, deklaroi se nuk është plotësisht i bindur se lufta ka mbaruar përfundimisht. Presidenti francez theksoi se është gabim të thuhet se Perëndimi është tërhequr drejt Iranit, duke vënë në dukje se aftësitë ushtarake të Teheranit tani janë jashtëzakonisht të kufizuara.
Megjithatë, ai vlerësoi se ndryshimi i regjimit në Iran përmes bombardimeve nuk është i realizueshëm. Macron tha gjithashtu se Franca është e gatshme të ndihmojë në hapjen e Ngushticës së Hormuzit, së bashku me Mbretërinë e Bashkuar dhe gati 40 shtete të tjera, por komentoi se Donald Trump është i kujdesshëm ndaj këtij propozimi.
Lidhur me çështjen e tarifave në Ngushticën e Hormuzit, presidenti francez foli për një “rrezik ekzistencial”, duke thënë se “nuk ka garanci se kjo mund të shmanget dhe për këtë arsye duhet t’i drejtohemi infrastrukturave alternative të energjisë”.
