I dërguari amerikan Tom Barrack hodhi poshtë pretendimet se Turqia po përgatitej të vendoste kapacitete ushtarake në bazën Abu al-Duhur. Ai paralajmëroi se incidenti mund të kishte shkaktuar një përshkallëzim të rrezikshëm mes Izraelit dhe Turqisë
Sulmi izraelit i javës së kaluar ndaj një baze ajrore në Siri mund të ketë qenë një përpjekje politike për të provokuar Turqinë dhe për ta tërhequr atë në një përplasje, në prag të zgjedhjeve izraelite të planifikuara për në vjeshtë. Këtë mundësi e ngriti ambasadori amerikan në Ankara dhe i dërguari i posaçëm i SHBA-së për Sirinë, Tom Barrack.
Pas sulmit ndaj bazës ajrore Abu al-Duhur, në veriperëndim të Sirisë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi se objekti ishte goditur për shkak të shqetësimeve se Turqia po përgatitej të vendosej atje, duke krijuar një kërcënim për sigurinë e Izraelit. Analistë izraelitë kishin pretenduar se Ankaraja synonte të instalonte radarë të mbrojtjes ajrore dhe dronë sulmues.
Barrack i hodhi poshtë këto pretendime, duke deklaruar se në bazë nuk kishte mjete ushtarake turke dhe se Ankaraja nuk kishte plane për t’u vendosur atje.
Diplomati amerikan la të hapur mundësinë që Izraeli të kishte synuar të “provokonte turqit”, si pjesë e një taktike “shumë agresive, por politikisht popullore” përpara zgjedhjeve të përgjithshme të tetorit, në një kohë kur Netanyahu po përballet me presion në sondazhe.
Barrack kishte paralajmëruar menjëherë pas sulmit se Turqia mund të kishte ngritur avionë luftarakë për të interceptuar avionët izraelitë, duke krijuar rrezikun e një “përshkallëzimi të panevojshëm”. Më pas ai shkoi edhe më tej, duke thënë se një skenar i tillë mund të kishte çuar deri në një “Luftë të Tretë Botërore”.
Ai paraqiti gjithashtu një shpjegim tjetër të mundshëm për sulmin: një “problem komunikimi” mes zyrës së Netanyahut, Forcave të Mbrojtjes të Izraelit dhe shërbimit të inteligjencës Mossad.
Ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, reagoi ashpër ndaj deklaratave të Barrack. Ai tha se ushtria kishte kërkuar disa herë goditjen e Abu al-Duhur, bazuar në informacione që, sipas Izraelit, tregonin se Turqia po përgatitej të zhvillonte aktivitete në këtë bazë.
Katz pretendoi se qeveria siriane kishte marrë një paralajmërim të drejtpërdrejtë dhe se Shtetet e Bashkuara ishin informuar paraprakisht për operacionin, një version që Barrack e ka kundërshtuar.
“Erdogani u kap me dorën në kavanozin e biskotave dhe u detyrua të tërhiqej”, deklaroi Katz, duke hedhur poshtë pretendimin se sulmi mund të kishte pasur motive të brendshme politike.
Përplasja vjen në një moment kur Siria po shndërrohet në një pikë gjithnjë e më të ndjeshme në marrëdhëniet mes Turqisë dhe Izraelit. Ankaraja është një nga mbështetëset kryesore të qeverisë së presidentit të ri sirian Ahmed al-Sharaa dhe i ka ofruar Damaskut trajnim ushtarak, pajisje dhe mbështetje logjistike.
Izraeli, nga ana tjetër, e sheh me shqetësim forcimin e pranisë turke në Siri dhe kundërshton ngritjen e infrastrukturës ushtarake turke që mund të kufizojë lirinë e operacioneve të tij, veçanërisht në hapësirën ajrore siriane.
Baza Abu al-Duhur ndodhet rreth 70 kilometra nga kufiri turk, në provincën e Idlibit. Ajo kishte qenë kryesisht jashtë funksionit për më shumë se një dekadë, por po punohej për riaktivizimin e saj. Sipas mediave turke, një delegacion turk kishte inspektuar punimet në bazë vetëm disa orë përpara sulmit izraelit.
Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Turqisë janë përkeqësuar ndjeshëm që nga viti 2024, fillimisht për shkak të luftës në Gaza dhe më pas për shkak të interesave të kundërta në Siri. Turqia, e cila ka ushtrinë e dytë më të madhe të NATO-s pas SHBA-së, vazhdon të mbajë mijëra ushtarë në veri të Sirisë.
Ndërsa Ankaraja e konsideron stabilitetin e Sirisë të lidhur drejtpërdrejt me sigurinë e saj, Izraeli po e sheh zgjerimin e ndikimit rajonal turk me shqetësim në rritje. Disa politikanë dhe analistë izraelitë kanë shkuar deri aty sa ta përshkruajnë Turqinë si “Irani i ri”, duke reflektuar thellimin e rivalitetit mes dy fuqive rajonale.
