Edhe pse ekonomia shqiptare u rrit me më shumë se 24% në periudhën 2021–2025, kjo rritje nuk është reflektuar në të ardhurat e pensionistëve. Përkundrazi, inflacioni dhe rritja e vazhdueshme e çmimeve të ushqimeve, energjisë, ilaçeve dhe shërbimeve shëndetësore kanë ulur ndjeshëm fuqinë blerëse të tyre.
Pensionistët shqiptarë po përballen me një situatë gjithnjë e më të vështirë ekonomike, teksa rritja e kostos së jetesës, inflacioni dhe niveli i ulët i pensioneve po i shtyjnë drejt varfërisë. Të dhënat më të fundit tregojnë se rreth 27% e popullsisë në moshë pensioni ndodhet pranë kufirit të varfërisë ekstreme, ndërsa një pjesë e madhe e të moshuarve nuk arrijnë të mbulojnë as shpenzimet bazë mujore.
Pensioni mesatar për qytetarët që dolën në pension gjatë vitit 2025 ishte vetëm 16 mijë lekë në muaj, duke shënuar një rënie prej 3% krahasuar me pensionet e reja të vitit 2024. Edhe më shqetësues mbetet fakti se mbi gjysma e pensionistëve në vend, rreth 55%, përfitojnë pension të pjesshëm, i cili mesatarisht arrin vetëm në 13,500 lekë në muaj.
Sipas standardeve të Bankës Botërore, kufiri minimal i varfërisë për këtë kategori vendesh është rreth 249 dollarë në muaj për person, shumë që tejkalon ndjeshëm pensionin mesatar që përfitojnë të moshuarit shqiptarë.
Edhe pse ekonomia shqiptare u rrit me më shumë se 24% në periudhën 2021–2025, kjo rritje nuk është reflektuar në të ardhurat e pensionistëve. Përkundrazi, inflacioni dhe rritja e vazhdueshme e çmimeve të ushqimeve, energjisë, ilaçeve dhe shërbimeve shëndetësore kanë ulur ndjeshëm fuqinë blerëse të tyre.
Si pasojë, shumë pensionistë janë detyruar të kufizojnë shpenzimet për nevoja jetike, ndërsa mbi 87% e tyre deklarojnë se pensioni nuk u mjafton për të përballuar jetesën.
Raporti evidenton se problemet e skemës së pensioneve lidhen edhe me reformën e ndërmarrë në vitin 2014, e cila e bëri më të vështirë për shumë qytetarë përmbushjen e viteve të nevojshme të kontributeve për të përfituar pension të plotë. Për këtë arsye, numri i pensioneve të pjesshme është rritur ndjeshëm vit pas viti.
Në vitin 2025, skema e pensioneve numëronte 641,085 pensionistë të pleqërisë, ose rreth 27% të popullsisë së vendit. Vetëm gjatë vitit të kaluar, mbi 33 mijë persona iu shtuan skemës, ndërsa gjatë katër viteve të fundit numri i pensionistëve është rritur me më shumë se 84 mijë.
Njëkohësisht, sistemi po përballet me një përkeqësim të raportit mes kontribuuesve dhe përfituesve. Në vitin 2021 kishte 1.42 kontribuues aktivë për çdo pensionist, ndërsa në vitin 2025 ky raport ka rënë në 1.36. Ekspertët e lidhin këtë zhvillim me plakjen e popullsisë, emigrimin e të rinjve dhe nivelin e lartë të informalitetit në tregun e punës, faktorë që po dobësojnë bazën financiare të skemës së sigurimeve shoqërore.
Sipas të dhënave zyrtare, gjatë vitit 2025 rreth 354 mijë persona përfitonin pension të pjesshëm. Vetëm 7,723 nga pensionistët e rinj urbanë arritën të merrnin pension të plotë, ndërsa afro 85% e tyre dolën në pension pa plotësuar vitet e kërkuara të punës dhe për pasojë përfitojnë pagesa shumë më të ulëta.
Shkalla e zëvendësimit, që tregon raportin mes pensionit dhe pagës së mëparshme të një punonjësi, ka rënë në vetëm 30%, nga 38% që ishte në vitin 2021. Ky nivel mbetet dukshëm nën standardin minimal prej 40% të rekomanduar nga Organizata Ndërkombëtare e Punës dhe larg objektivave të Bashkimit Evropian, të cilat synojnë një zëvendësim prej 50–60% të pagës.
Ekspertët paralajmërojnë se, nëse nuk ndërmerren reforma të thella për forcimin e skemës së pensioneve, zgjerimin e bazës së kontribuuesve dhe rritjen graduale të pensioneve, presioni financiar mbi sistemin do të vazhdojë të rritet. Ndërkohë, mijëra pensionistë shqiptarë mbeten të varur nga mbështetja e familjarëve ose detyrohen të vazhdojnë punën edhe pas daljes në pension për të siguruar të ardhurat minimale për jetesë.
