Bashkëkryetari demokrat i komisionit, Oerd Bylykbashi, kërkon gjithashtu lista të hapura për këshillat bashkiakë, duke kundërshtuar sistemin e listave të mbyllura që zbatohet për zgjedhjen e këshilltarëve vendorë.
Komisioni për Reformën Zgjedhore ka hyrë në muajin e fundit të mandatit, por Partia Demokratike dhe Partia Socialiste vazhdojnë të kenë qëndrime të kundërta për përparësitë e reformës.
Bashkëkryetari demokrat i komisionit, Oerd Bylykbashi, akuzon mazhorancën se po merret me çështje që nuk burojnë nga rekomandimet e OSBE/ODIHR, duke lënë jashtë vëmendjes problemin kryesor të evidentuar nga vëzhguesit ndërkombëtarë: mungesën e kushteve të barabarta në konkurrimin zgjedhor.
Sipas Bylykbashit, reforma duhet të nisë nga ndarja reale e shtetit prej partisë në pushtet, ndalimi i përdorimit të administratës dhe burimeve publike në favor të mazhorancës, si dhe vendosja e mekanizmave efektivë për ndëshkimin e krimeve zgjedhore.
Këto kërkesa lidhen drejtpërdrejt me rekomandimet e OSBE/ODIHR, të cilat përbëjnë edhe mandatin kryesor të komisionit. Bylykbashi u referohet gjithashtu raporteve të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës, Parlamentit Europian dhe Komisionit Europian, që kanë trajtuar problemet e konkurrimit zgjedhor në Shqipëri.
Por demokratët nuk kërkojnë vetëm ndërhyrje në administrimin e zgjedhjeve. Bylykbashi propozon ndryshimin e sistemit aktual përmes proporcionalit kombëtar, listave të hapura dhe uljes së barrierave për partitë që marrin pjesë në garë.
Sipas këtij propozimi, votat e partive do të përktheheshin në mandate mbi bazën e proporcionalitetit kombëtar, ndërsa zgjedhësit do të kishin mundësi të përcaktonin drejtpërdrejt kandidatët që do t’i përfaqësonin në Kuvend.
Bylykbashi kërkon gjithashtu lista të hapura për këshillat bashkiakë, duke kundërshtuar sistemin e listave të mbyllura që zbatohet për zgjedhjen e këshilltarëve vendorë.
Një tjetër pikë përplasjesh është ligji për financimin e partive politike dhe ndarjen e shtetit nga partia gjatë periudhës jozgjedhore.
Bylykbashi nuk e kundërshton rëndësinë e këtij ligji, por argumenton se miratimi i tij duhet të lidhet me ndryshimet në Kodin Zgjedhor për financimin e partive dhe ndalimin e përdorimit të burimeve shtetërore gjatë fushatës.
Sipas tij, ligji i ri do të fillojë të zbatohet vetëm pas zgjedhjeve vendore të 9 majit 2027. Për këtë arsye, ai kërkon që komisioni të përqendrohet fillimisht te rregullat që ndikojnë drejtpërdrejt në procesin e ardhshëm zgjedhor.
Partia Demokratike, sipas Bylykbashit, ka përgatitur një paketë propozimesh dhe amendamentesh që synojnë ndarjen e shtetit nga partia dhe ndryshimin e sistemit zgjedhor.
Por problemi politik që ngre bashkëkryetari demokrat lidhet me mënyrën se si mazhoranca po e orienton punën e komisionit.
Ai akuzon Partinë Socialiste se po përsërit të njëjtën praktikë që, sipas tij, çoi në dështimin e Komisionit për Reformën Territoriale dhe më pas në ndryshime të njëanshme.
Bylykbashi i referohet edhe reduktimit me 15 bashki, duke e paraqitur si pasojë të vendimmarrjes së njëanshme të socialistëve.
Në këtë mënyrë, PD e lidh debatin për reformën zgjedhore me një konflikt më të gjerë politik mbi kontrollin e rregullave të konkurrimit. Demokratët kërkojnë konsensus për rekomandimet e OSBE/ODIHR, ndërsa akuzojnë PS-në se po zhvendos diskutimin drejt çështjeve që nuk ndikojnë drejtpërdrejt në zgjedhjet e ardhshme.
Me vetëm një muaj mandat të mbetur, Komisioni për Reformën Zgjedhore duhet të përcaktojë nëse do të arrijë marrëveshje për rekomandimet e OSBE/ODIHR apo do ta mbyllë punën pa konsensus për çështjet që opozita i konsideron themelore.









