Një draft-deklaratë për samitin e javës së ardhshme të NATO-s në Ankara aktualisht nuk e përmend mbajtjen e takimit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht një deklarate të mëparshme.

Ndërsa udhëheqësit e NATO-s përgatiten për një samit në Turqi javën e ardhshme, planet për një samit të aleancës në Shqipëri vitin e ardhshëm janë vënë në dyshim për shkak të rezistencës nga administrata Trump dhe pakënaqësisë mes anëtarëve të NATO-s me shpenzimet e ulëta të Tiranës për mbrojtjen, thanë për Reuters një diplomat i NATO-s, një zyrtar evropian dhe tre persona të mirëinformuar me këtë çështje.

Një draft-deklaratë për samitin e javës së ardhshme të NATO-s në Ankara aktualisht nuk e përmend mbajtjen e takimit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht një deklarate të mëparshme se ai do të zhvillohej atje, thanë personat.

Ky hap vjen ndërsa anëtarët evropianë të NATO-s kërkojnë t’i tregojnë Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, në Ankara se kanë bërë përparim në premtimet për shpenzimet e mbrojtjes dhe të shmangin përplasjet e hapura me udhëheqësin amerikan.

Pasiguria mbi fatin e samitit të aleancës në Shqipëri vjen gjithashtu pasi Reuters raportoi në prill se NATO po konsideron t’i japë fund praktikës së saj të fundit të mbajtjes së samiteve vjetore, një lëvizje që mund të shmangte një takim potencialisht të tensionuar me Trump më vonë gjatë mandatit të tij.

Një nga personat e mirëinformuar me diskutimet tha se shpenzimet e mbrojtjes së Shqipërisë janë të tilla që, nëse NATO mban një samit në këtë vend në vitin 2027, Trump mund të mërzitet, duke provokuar tituj negativë në media.

Një diplomat evropian tha se versioni më i fundit i tekstit vëren se udhëheqësit mezi presin takimin e tyre të ardhshëm, pa specifikuar një kohë ose vend.

“Draftet janë draftet, jo vendime,” tha një zëdhënës i qeverisë shqiptare për Reuters kur u pyet për mosbërjen pjesë në draft-deklaratë, e cila është nën negociata dhe mund të ndryshojë.

Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentojë. Një zyrtar i NATO-s tha se nuk kishin asnjë koment të menjëhershëm.

Vëmendja te shpenzimet për mbrojtjen

Vitet e fundit, deklaratat zyrtare në samitet e NATO-s zakonisht kanë bërë referencë të qartë për vendndodhjen e samitit pasues. Në një samit në Hagë vitin e kaluar, udhëheqësit thanë në deklaratën e tyre se “mezi presim takimin tonë të ardhshëm në Turqi në vitin 2026, pasuar nga një takim në Shqipëri”.

Në të njëjtin samit, udhëheqësit e NATO-s iu përgjigjën kërkesave të Trump duke u zotuar të shpenzojnë 5% të PBB-së për mbrojtjen dhe masat e lidhura me mbrojtjen brenda një dekade.

Vendet premtuan të shpenzojnë 3.5% të PBB-së për mbrojtjen bazë – si trupat dhe armatimet – dhe 1.5% për masa më të gjera të lidhura me mbrojtjen, siç është kibernetika.

Por ndërsa shumë vende të NATO-s kanë rritur buxhetet e tyre të mbrojtjes gjatë muajve të fundit, disa vende kanë pasur vështirësi madje edhe për të përmbushur objektivin e mëparshëm të aleancës për të shpenzuar 2% të PBB-së për mbrojtjen.

“Kur i shikon të gjithë, pothuajse të gjithë aleatët janë te 2%,” tha Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, në një konferencë shtypi në fillim të këtij muaji.

“Vitin e kaluar, Shqipëria, Çekia, Sllovenia nuk ishin, por ato janë angazhuar qartë për të arritur më shumë se 2% këtë vit. Dhe pastaj këto tre vende, kur shikon pamjen e përgjithshme, përbëjnë një numër vërtet të vogël,” tha ai.

Shqipëria planifikon masa për t’u përafruar me zotimin e NATO-s

Qeveria e Shqipërisë tha në një deklaratë për Reuters se po “finalizonte masat e nevojshme fiskale për të përafruar shpenzimet e mbrojtjes dhe ato të lidhura me mbrojtjen të Shqipërisë për vitin 2026 me trajektoren e rënë dakord nga Aleatët e NATO-s në Samitin e Hagës”.

“Sapo këto masa të miratohen në pak ditët në vijim, shpenzimet e Shqipërisë për mbrojtjen dhe ato të lidhura me mbrojtjen për vitin 2026 do të arrijnë në 2.6% të PBB-së, në përputhje me Metodologjinë e Shpenzimeve të Mbrojtjes të NATO-s. Nga kjo, 2.2% e PBB-së përfaqëson shpenzimet bazë të mbrojtjes, ndërsa 0.4% e PBB-së përfaqëson shpenzime të tjera të lidhura me mbrojtjen dhe sigurinë,” shtoi ajo.

Një diplomat evropian tha se Shqipëria në fund mund të jetë ende mikpritëse e një samiti. “Ata po i rritin (shpenzimet), do të shohim se ku do të arrijë,” tha diplomati, duke shtuar: “Unë ende besoj se samiti i ardhshëm do të jetë në Shqipëri. /Reuters